לדלג לתוכן

ויקיפדיה:כללים לתעתיק מסינית

מתוך ויקיפדיה, האנציקלופדיה החופשית
ייעוץ לשוני ודיונים
מדיניות לשונית

כללים לתעתיק משפות זרות

תחזוקה בערכים
ערכים עם שמות לתעתוק
ארכיונים
דף זה הוא דף ארכיון של דיון או הצבעה שהסתיימו. את המשך הדיון יש לקיים בדף השיחה של הערך או הנושא הנידון. אין לערוך דף זה.
לראש הדף
לתחתית הדף

דפי עזר חיצוניים
 

דף זה נועד לתת כללי תעתיק ברורים ואחידים מסינית תקנית (או מנדרינית תקנית) לעברית.

השפה הסינית התקנית נכתבת על פי רוב בכתב הסיני, אך ההנחה היא שהכותבים בוויקיפדיה משתמשים כמקור בטקסטים באנגלית, ולכן הכללים שלהלן מיועדים בעיקר להנחות כיצד לתעתק לעברית מתעתיקים נפוצים לכתב הלטיני. יש לציין שהכללים מתייחסים למנדרינית תקנית, שהיא השפה הנפוצה בכתב, ולא לקנטונזית או לשפות סיניות אחרות.

זיהוי טקסט ככתוב בפין-יין

[עריכת קוד מקור]

מבין שיטות התעתיק השונות, הַאנְיוּ' פִּיניִין (פין-יין) היא הנפוצה ביותר, בייחוד בוויקי האנגלית. זוהי גם שיטת התעתיק המקובלת על הממשל הסיני, ושיטת התעתיק המקובלת באקדמיה. אם אינכם יודעים באיזה תעתיק נכתבו המונחים שאתם מתעתקים, קרוב לודאי שמדובר בפיניין (בייחוד אם מופיעות בתעתיק הלטיני q או x‏).

שימוש בניקוד

[עריכת קוד מקור]

מומלץ ככל האפשר לכתוב עם ניקוד; כתיבה ללא ניקוד יוצרת כפילויות ואי-בהירות. בייחוד חשוב להקפיד על ניקוד בפתיחה של המאמר או במופע ראשון של שם סיני בתוך המאמר. עם זאת, אין לנקד שמות ערכים.

במנדרינית תקנית מספר סופי ומצומצם למדי של הברות - בהשמטת הטונים הוא מסתכם בכמה מאות. במקום להביא כללי תעתיק מפורטים, מובאת כאן טבלה המפרטת את התעתיק לעברית של כל ההברות מתעתיקים לועזיים שונים. עם זאת, הטבלה אינה מפרטת את כללי הריווּחַ; ככלל, כללי התעתיק מאמצים את כללי הריווח של פין-יין. כללים אלה קובעים, בין היתר, כי שמות פרטיים נכתבים ללא רווח בין ההברות (כלומר, יש לכתוב סונג מיילינג ולא "סונג מיי לינג"); עם זאת, יש מקרים בהם יש להפריד הברות צמודות על ידי מקף, או לנקד את המילה בצורה שונה, כמפורט להלן.

כללים להצמדת הברות

[עריכת קוד מקור]

במקרה של הצמדת הברות, אם ההברה הראשונה

  • מסתיימת בגימ"ל, בנו"ן או ביו"ד עיצורית, יש להוסיף שווא מתחתיה (לדוגמה: נִינְג+בּוֹ -> נִינְגְבּוֹ)
  • מסתיימת בה"א, אז אם לפניה מופיע
    • שווא (כלומר, אחת מתוך גְ'ה, צְ'ה, שְׁה, דזְה, צְה, סְה), או יו"ד מנוקדת בצירה (כלומר, סיומת "-יֵה"), יש להפריד בין ההברות באמצעות מקף (לדוגמה: -> גָ'אנְג דְזְה-יִי);
    • קמץ, יש לכתוב אל"ף במקומה (לדוגמה: שְׂיָה+גְווָאן -> שְׂיָאגְווָאן)
    • אחרת יש להשמיטה (לדוגמה: גֶ'ה+גְ'יָאנְג -> גֶ'גְ'יָאנְג)
  • מסתיימת בנו"ן וזו שאחריה נפתחת בנו"ן, יש לכתוב נון אחת דגושה (לדוגמה: יוּ'ן+נָאן -> יוּ'נָּאן).
  • מסתיימת בנו"ן וזו שאחריה נפתחת ביו"ד, יש להפריד ביניהן באמצעות מקף (לדוגמה: שֶׁן+יָאנְג -> שֶׁן-יָאנְג)

כללים לכתיבה ללא ניקוד

[עריכת קוד מקור]

אם כותבים ללא ניקוד, יש להוסיף מקף בין שתי הברות צמודות אם

  • ההברה הראשונה מסתיימת בגימ"ל, יו"ד, ה"א או וי"ו, וזו שאחריה נפתחת באל"ף, יו"ד או וי"ו.
  • ההברה הראשונה מסתיימת בנו"ן, וזו שאחריה נפתחת באל"ף, בווי"ו, ביו"ד או בגימ"ל.
  • ההברה הראשונה היא "דזה" (כלומר "דְזְה", "דְזֶה" או "דְזָה").

אין ציון של טונים בעברית. במידת הצורך ניתן להוסיף את מספר הטון משמאל להברה, רצוי בכתב עילי (לדוגמה: טָאי2 וָאן1)

טבלת ההברות הקיימות

[עריכת קוד מקור]
הָאן-יוּ' פִּין-יִין עברית טונְג-יונְג פִּין-יִין דוגמה וייד-ג'יילס
a אָה a 阿 a
ai אָי ai 爱 ai
an אָן an 安 an
ang אָנְג ang 昂 ang
ao אָו ao 奥 ao
ba בָּה ba 巴 pa
bai בָּאי bai 百 pai
ban בָּאן ban 办 pan
bang בָּאנְג bang 帮 pang
bao בָּאו bao 包 pao
bei בֵּיי bei 被 pei
ben בֶּן ben 本 pen
beng בֶּנְג beng 甭 peng
bi בִּי bi 比 pi
bian בּייֵן bian 便 pien
biao בְּיָאו biao 表 piao
bie בְּיֵה bie 别 pieh
bin בִּין bin 宾 pin
bing בִּינְג bing 并 ping
bo בָּוֹ bo 波 po
bu בּוּ bu 不 pu
ca צָה ca 擦 ts'a
cai צָאי cai 菜 ts'ai
can צָאן can 参 ts'an
cang צָאנְג cang 苍 ts'ang
cao צָאו cao 草 ts'ao
ce צֶה ce 册 ts'e
cen צֶן cen 岑 ts'en
ceng צֶנְג ceng 层 ts'eng
cha צָ'ה cha 茶 ch'a
chai צָ'אי chai 拆 ch'ai
chan צָ'אן chan 产 ch'an
chang צָ'אנְג chang 场 ch'ang
chao צָ'או chao 朝 ch'ao
che צֶ'ה che 车 ch'e
chen צֶ'ן chen 陈 ch'en
cheng צֶ'נְג cheng 城 ch'eng
chi צְ'ה chih 吃 ch'ih
chong צ'ונְג chong 冲 ch'ung
chou צ'וֹאוּ chou 臭 ch'ou
chu צ'וּ chu 出 ch'u
chua צְ'וָה chua 歘 ch'ua
chuai צְ'וָאי chuai 揣 ch'uai
chuan צְ'ווָאן chuan 串 ch'uan
chuang צְ'וָאנְג chuang 床 ch'uang
chui צְ'ווֵי chuei 吹 ch'ui
chun צ'וּן chun 春 ch'un
chuo צְ'ווֹ chuo 辍 ch'o
ci צְה cih 次 tz'u
cong צונְג cong 从 ts'ung
cou צְוֹאוּ cou 凑 ts'ou
cu צוּ cu 促 ts'u
cuan צְווָאן cuan 窜 ts'uan
cui צְווֵי cuei 崔 ts'ui
cun צוּן cun 村 ts'un
cuo צְווֹ cuo 错 ts'o
da דָה da 大 ta
dai דָאי dai 代 tai
dan דָאן dan 单 tan
dang דָאנְג dang 党 tang
dao דָאו dao 道 tao
de דֶה de 的 te
dei דֵיי dei 得 tei
den דֵן den 扽
deng דֶנְג deng 灯 teng
di דִי di 地 ti
dian דְייֵן dian 点 tien
diang דְיָאנְג diang ?
diao דְיָאו diao 掉 tiao
die דְיֵה die 跌 tieh
ding דִינְג ding 订 ting
diu דְיוֹ diou 丢 tiu
dong דונְג dong 东 tung
dou דוֹאוּ dou 豆 tou
du דוּ du 毒 tu
duan דְווָאן duan 短 tuan
dui דְווֵי duei 队 tui
dun דוּן dun 盾 tun
duo דְווֹ duo 朵 to
e אֶה e 恶 o
ê אֵה e 阿
ei אֵיי ei 诶 ei
en אֶן en 恩 en
eng אֶנְג eng 鞥 eng
er אָר er 耳 erh
fa פָה fa 法 fa
fan פָאן fan 反 fan
fang פָאנְג fang 方 fang
fei פֵיי fei 飞 fei
fen פֶן fen 分 fen
feng פֶנְג fong 风 feng
fo פֿוֹ fo 佛 fo
fou פֿוֹאוּ fou 否 fou
fu פֿוּ fu 甫 fu
ga גָה ga 嘎 ka
gai גָאי gai 该 kai
gan גָאן gan 感 kan
gang גָאנְג gang 钢 kang
gao גָאו gao 高 kao
ge גֶה ge 哥 ko
gei גֵיי gei 给 kei
gen גֶן gen 根 ken
geng גֶנְג geng 更 keng
gong גונְג gong 工 kung
gou גוֹאוּ gou 狗 kou
gu גוּ gu 古 ku
gua גְווָה gua 挂 kua
guai גְוָאי guai 怪 kuai
guan גְווָאן guan 馆 kuan
guang גוָאנְג guang 光 kuang
gui גְווֵי guei 鬼 kuei
gun גוּן gun 滚 kun
guo גְווֹ guo 国 kuo
ha הָה ha 哈 ha
hai הָאי hai 海 hai
han הָאן han 汗 han
hang הָאנְג hang 行 hang
hao הָאו hao 好 hao
he חֶה he 和 ho
hei חֵיי hei 黑 hei
hen חֶן hen 很 hen
heng חֶנְג heng 哼 heng
hong חונְג hong 红 hung
hou חוֹאוּ hou 后 hou
hu חוּ hu 湖 hu
hua חְווָה hua 画 hua
huai חְווָאי huai 坏 huai
huan חְווָאן huan 环 huan
huang חְוָאנְג huang 黄 huang
hui חְווֵי huei 回 hui
hun חוּן hun 婚 hun
huo חְווֹ huo 火 huo
ji גִ'י ji 机 chi
jia גְ'יָה jia 家 chia
jian גְ'ייֵן jian 见 chien
jiang גְ'יָאנְג jiang 讲 chiang
jiao גְ'יָאו jiao 角 chiao
jie גְ'יֵה jie 街 chieh
jin גִ'ין jin 金 chin
jing גִ'ינְג jing 静 ching
jiong גְ'יונְג jyong 炯 chiung
jiu גְ'יוֹ jiou 酒 chiu
ju ג'וּ' jyu 局 chü
juan גְ'וֵ'אן juan 卷 chüan
jue ג'וֵּ'ה jue 觉 chüeh
jun ג'וּ'ן jun 军 chün
ka קָה ka 卡 k'a
kai קָאי kai 开 k'ai
kan קָאן kan 看 k'an
kang קָאנְג kang 康 k'ang
kao קָאו kao 烤 k'ao
ke קֶה ke 科 k'o
kei קֵיי kei ?
ken קֶן ken 肯 k'en
keng קֶנְג keng 坑 k'eng
kong קוֹנְג kong 空 k'ung
kou קוֹאוּ kou 口 k'ou
ku קוּ ku 库 k'u
kua קְווָה kua 跨 k'ua
kuai קְוָאי kuai 筷 k'uai
kuan קְווָאן kuan 款 k'uan
kuang קוָאנְג kuang 矿 k'uang
kui קְווֵי kuei 奎 k'uei
kun קוּן kun 昆 k'un
kuo קְווֹ kuo 阔 k'uo
la לָה la 拉 la
lai לָאי lai 来 lai
lan לָאן lan 蓝 lan
lang לָאנְג lang 狼 lang
lao לָאו lao 老 lao
le לֶה le 乐 le
lei לֵיי lei 类 lei
leng לֶנְג leng 冷 leng
li לִי li 里 li
lia לְיָה lia 俩 lia
lian לְייֵן lian 联 lien
liang לְיָאנְג liang 凉 liang
liao לְיָאו liao 料 liao
lie לְיֵה lie 列 lieh
lin לִין lin 林 lin
ling לִינְג ling 零 ling
liu לְיוֹ liou 六 liu
lo לוֹ lo 咯
long לונְג long 龙 lung
lou לוֹאוּ lou 楼 lou
lu לוּ lu 路 lu
lü לוּ' lyu 绿 lü
luan לְווָאן luan 乱 luan
lüan לְווָ'ן lyuan ? lüan
lue לְוֵּה lyue 略 lüeh
lun לוּן lun 轮 lun
lün לוּ'ן lyuen ? lün
luo לְווֹ luo 落 lo
ma מָה ma 马 ma
mai מָאי mai 卖 mai
man מָאן man 满 man
mang מָאנְג mang 忙 mang
mao מָאו mao 毛 mao
me מֶה me 么 me
mei מֵיי mei 美 mei
men מֶן men 门 men
meng מֶנְג meng 梦 meng
mi מִי mi 米 mi
mian מְייֵן mian 面 mien
miao מְיָאו miao 秒 miao
mie מְיֵה mie 灭 mieh
min מִין min 民 min
ming מִינְג ming 名 ming
miu מְיוֹ miou 缪 miu
mo מוֹ mo 莫 mo
mou מוֹאוּ mou 某 mou
mu מוּ mu 木 mu
na נָה na 拿 na
nai נָאי nai 奶 nai
nan נָאן nan 南 nan
nang נָאנְג nang 囊 nang
nao נָאו nao 脑 nao
ne נֶה ne 呢 ne
nei נֵיי nei 内 nei
nen נֶן nen 嫩 nen
neng נֶנְג neng 能 neng
ni נִי ni 你 ni
nia נְיָה nia ? niang
nian נְייֵן nian 年 nien
niang נְיָאנְג niang 娘 niang
niao נְיָאו niao 鸟 niao
nie נְיֵה nie 涅 nie
nin נִין nin 您 nin
ning נִינְג ning 宁 ning
niu נְיוֹ niou 牛 niu
nong נוֹנְג nong 农 nung
nou נוֹאוּ nou 耨 nou
nu נוּ nu 奴 nu
nü נוּ' nyu 女 nü
nuan נְווָאן nuan 暖 nuan
nue נְוֵה nyue 虐 nüeh
nun נוּן nun 嫰
nuo נְווֹ nuo 诺 no
o אוֹ o 哦 o
ou אוֹאוּ ou 欧 ou
pa פָּה pa 怕 p'a
pai פָּאי pai 派 p'ai
pan פָּאן pan 盘 p'an
pang פָּאנְג pang 胖 p'ang
pao פָּאו pao 泡 p'ao
pei פֵּי pei 陪 p'ei
pen פֶּן pen 盆 p'en
peng פֶּנְג peng 朋 p'eng
pi פִּי pi 皮 p'i
pian פְּייֵן pian 片 p'ien
piao פְּיָאו piao 票 p`iao
pie פְּיֵה pie 撇 p'ieh
pin פִּין pin 品 p'in
ping פִּינְג ping 平 p'ing
po פּוֹ po 坡 p'o
pou פּוֹאוּ pou 裒 p'ou
pu פּוּ pu 普 p'u
qi צִ'י ci 气 ch'i
qia צְ'יָה cia 恰 ch'ia
qian צְ'ייֵן cian 钱 ch'ien
qiang צְ'יָאנְג ciang 强 ch'iang
qiao צְ'יָאו ciao 桥 ch'iao
qie צְ'יֵה cie 茄 ch'ieh
qin צִ'ין cin 亲 ch'in
qing צִ'ינְג cing 请 ch'ing
qiong צְ'יוֹנְג cyong 穷 ch'iung
qiu צְ'יוֹ ciou 秋 ch'iu
qu צ'וּ' cyu 去 ch'ü
quan צְ'וֵ'אן cyuan 泉 ch'üan
que צ'וֵּ'ה cyue 却 ch'üeh
qun צ'וּ'ן cyun 群 ch'ün
ran זָ'אן ran 然 jan
rang זָ'אנְג rang 让 jang
rao זָ'או rao 绕 jao
re זֶ'ה re 热 je
ren זֶ'ן ren 人 jen
reng זֶ'נְג reng 扔 jeng
ri זְ'ה rih 日 jih
rong ז'ונְג rong 容 jung
rou ז'וֹאוּ rou 肉 jou
ru ז'וּ ru 入 ju
ruan זְ'ווָאן ruan 软 juan
rui זְ'ווֵי ruei 瑞 jui
run ז'וּן run 润 jun
ruo זְ'ווֹ ruo 弱 jo
sa סָה sa 萨 sa
sai סָאי sai 赛 sai
san סָאן san 伞 san
sang סָאנְג sang 桑 sang
sao סָאו sao 嫂 sao
se סֶה se 色 se
sei סֵיי sei ?
sen סֶן sen 森 sen
seng סֶנְג seng 僧 seng
sha שָׁה sha 杀 sha
shai שָׁאי shai 晒 shai
shan שָׁאן shan 山 shan
shang שָׁאנְג shang 上 shang
shao שָׁאו shao 少 shao
she שֶׁה she 社 she
shei שֵׁיי shei 谁 shei
shen שֶׁן shen 身 shen
sheng שֶׁנְג sheng 省 sheng
shi שְׁה shih 石 shih
shong שׁונְג shong ?
shou שׁוֹאוּ shou 手 shou
shu שׁוּ shu 书 shu
shua שׁווָה shua 刷 shua
shuai שְׁוָאי shuai 帅 shuai
shuan שְׁווָאן shuan 拴 shuan
shuang שׁוָאנְג shuang 双 shuang
shui שְׁווֵי shuei 水 shui
shun שׁוּן shun 顺 shun
shuo שְׁווֹ shuo 说 shuo
si סְה sih 死 ssu
song סונְג song 送 sung
sou סוֹאוּ sou 搜 sou
su סוּ su 素 su
suan סְווָאן suan 算 suan
sui סְווֵי suei 岁 sui
sun סוּן sun 孙 sun
suo סְווֹ suo 锁 so
ta טָה ta 塔 t'a
tai טָאי tai 泰 t'ai
tan טָאן tan 滩 t'an
tang טָאנְג tang 糖 t'ang
tao טָאו tao 套 t'ao
te טֶה te 特 t'e
teng טֶנְג teng 疼 t'eng
ti טִי ti 体 t'i
tian טְייֵן tian 天 t'ien
tiao טְיָאו tiao 跳 t'iao
tie טְיֵה tie 铁 t'ieh
ting טִינְג ting 听 t'ing
tong טונְג tong 铜 t'ung
tou טוֹאוּ tou 头 t'ou
tu טוּ tu 图 t'u
tuan טְווָאן tuan 团 t`uan
tui טְווֵי tuei 退 t'ui
tun טוּן tun 屯 t'un
tuo טְווֹ tuo 托 t`o
wa וָה wa 瓦 wa
wai וָאי wai 外 wai
wan וָאן wan 玩 wan
wang וָאנְג wang 王 wang
wei וֵיי wei 喂 wei
wen וֶן wun 文 wen
weng וֶנְג wong 翁 weng
wo ווֹ wo 我 wo
wu ווּ wu 武 wu
xi שִׂי si 西 hsi
xia שְׂיָה sia 夏 hsia
xian שְׂייֵן sian 线 hsien
xiang שְׂיָאנְג siang 想 hsiang
xiao שְׂיָאו siao 小 hsiao
xie שְׂיֵה sie 写 hsieh
xin שִׂין sin 心 hsin
xing שִׂינְג sing 星 hsing
xiong שְׂיונְג syong 雄 hsiung
xiu שְׂיוֹ siou 休 hsiu
xu שׂוּ' syu 徐 hsü
xuan שׂוֵ'אן syuan 选 hsüan
xue שׂוֵּ'ה syue 雪 hsüeh
xun שׂוּ'ן syun 讯 hsün
ya יָה ya 牙 ya
yai יָאי yai 厓 yai
yan יֵן yan 言 yen
yang יָאנְג yang 羊 yang
yao יָאו yao 药 yao
ye יֵה ye 业 yeh
yi יִי yi 亿 i
yin יִין yin 音 yin
ying יִינְג ying 影 ying
yo יוֹ yo 哟 yo
yong יוּנְג yong 永 yung
you יוּאוּ you 油 yu
yu יוּ' yu 玉 yü
yuan יְוֵּ'אן yuan 园 yüan
yue יְוֵּ'ה yue 月 yüeh
yun יוּ'ן yun 云 yün
za דְזָה za 砸 tsa
zai דְזָאי zai 再 tsai
zan דְזָאן zan 咱 tsan
zang דְזָאנְג zang 藏 tsang
zao דְזָאו zao 早 tsao
ze דְזֶה ze 责 tse
zei דְזֵיי zei 贼 tsei
zen דְזֶן zen 怎 tsen
zeng דְזֶנְג zeng 增 tseng
zha גָ'ה jha 炸 cha
zhai גָ'אי jhai 摘 chai
zhan גָ'אן jhan 站 chan
zhang גָ'אנְג jhang 章 chang
zhao גָ'או jhao 找 chao
zhe גֶ'ה jhe 这 che
zhei גֵ'יי jhei 这 chei
zhen גֶ'ן jhen 真 chen
zheng גֶ'נְג jheng 政 cheng
zhi גְ'ה jhih 知 chih
zhong ג'ונְג jhong 中 chung
zhou ג'וֹאוּ jhou 粥 chou
zhu ג'וּ jhu 住 chu
zhua גְ'ווָה jhua 抓 chua
zhuai גְ'וָאי jhuai 拽 chuai
zhuan גְ'ווָאן jhuan 转 chuan
zhuang גְ'וָאנְג jhuang 庄 chuang
zhui גְ'ווֵי jhuei 追 chui
zhun ג'וּן jhun 准 chun
zhuo גְ'ווֹ jhuo 桌 cho
zi דְזְה zih 字 tzu
zong דְזונְג zong 总 tsung
zou דְזוֹאוּ zou 走 tsou
zu דְזוּ zu 足 tsu
zuan דְזְווָאן zuan 钻 tsuan
zui דְזְוֵי zuei 最 tsui
zun דְזוּן zun 尊 tsun
zuo דְזְווֹ zuo 坐 tso

כלים אוטומטיים לתעתוק

[עריכת קוד מקור]
  • pinyin2heb - כלי לתעתוק אוטומטי מפיניין לעברית, על פי הסטנדרט שמוגדר בדף הזה (נוצר ומתוחזק על ידי The duke). (בתאריך 12.08.2019 תוקן באג בתיעתוק ההברה xu מ-שׂ'וּ ל-שׂוּ'). בכל מקרה של אי התאמה בין הכלי האוטומטי לסטנדרט הכתוב, הסטנדרט הכתוב הוא הקובע.